Μια από τις πιο ιδιαίτερες και συγκινητικές πασχαλινές παραδόσεις της Ελλάδας ζωντανεύει τη δεύτερη ημέρα του Πάσχα στην Κοζάνη, όπου οι κάτοικοι ποντιακής καταγωγής τιμούν τους νεκρούς τους με ένα έθιμο βαθιά συμβολικό.
Από νωρίς το πρωί, τα κοιμητήρια σε χωριά όπως το Πρωτοχώρι, το Δρέπανο και τα Αλωνάκια γεμίζουν με οικογένειες που συγκεντρώνονται γύρω από τα μνήματα των αγαπημένων τους. Με καλάθια γεμάτα σπιτικά φαγητά, κόκκινα αυγά, γλυκά και κρασί, στήνουν ένα ιδιότυπο «πασχαλινό τραπέζι» μνήμης.
Τα λεγόμενα «Νεκρόδειπνα» δεν θυμίζουν ημέρα πένθους. Αντίθετα, πρόκειται για μια ζωντανή συνάντηση αγάπης και ανάμνησης. Μετά το τρισάγιο που τελείται σε κάθε μνήμα, οι παρευρισκόμενοι ανταλλάσσουν ευχές «Χριστός Ανέστη», τσουγκρίζουν αυγά και μοιράζονται εδέσματα, ενώ τα παιδιά γεμίζουν τα χέρια τους με γλυκίσματα.
Ξεχωριστή θέση στην τελετουργία έχουν οι ήχοι της ποντιακής λύρας και τα μοιρολόγια, που δημιουργούν μια ατμόσφαιρα βαθιάς συγκίνησης αλλά και οικειότητας. Για λίγες ώρες, ο χώρος του κοιμητηρίου μετατρέπεται σε τόπο ζωντανής μνήμης, όπου παρελθόν και παρόν συνυπάρχουν.
Στην Κοζάνη, η μνήμη δεν σβήνει. Παραμένει ζωντανή μέσα από ένα έθιμο που ενώνει γενιές και κρατά τους ανθρώπους «παρόντες», ακόμη και μετά την απουσία.
Πηγή: ΕΡΤ Κοζάνης – Ρεπορτάζ: Δέσποινα Αμαραντίδου
Οι ήχοι της ποντιακής λύρας στα κοιμητήρια!