Μπροστά σε μια από τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις αναδιαμόρφωσης του αστικού της ιστού των τελευταίων δεκαετιών, βρίσκεται η πόλη της Κοζάνης.
Το έργο «Cut and Cover» στον Σιδηροδρομικό Σταθμό, που προβλέπει την κατασκευή υπόγειας σιδηροδρομικής σήραγγας και την αξιοποίηση της επιφάνειας που θα δημιουργηθεί, προχωρά με σημαντικές αλλαγές στη μελέτη του.
Πρόκειται για μια παρέμβαση που δεν περιορίζεται στη δημιουργία μιας σιδηροδρομικής σήραγγας, αλλά φιλοδοξεί να επανασυνδέσει δύο τμήματα της πόλης, απελευθερώνοντας 14 στρέμματα δημόσιου χώρου που θα αποδοθούν σε πράσινο, κοινόχρηστες χρήσεις και δραστηριότητες αναψυχής.
Οι σημαντικές αλλαγές στη μελέτη κατασκευής του έργου Cut & Cover στον Σιδηροδρομικό Σταθμό Κοζάνης εγκρίθηκαν από τη Δημοτική Επιτροπή του Δήμου Κοζάνης προκειμένου να αντιμετωπιστούν σοβαρά γεωτεχνικά προβλήματα που προέκυψαν κατά την εκτέλεση των εργασιών. Παράλληλα, ο Δήμος και η ανάδοχος εταιρεία επιχειρούν να επιταχύνουν το έργο ώστε να ολοκληρωθεί εντός των προθεσμιών που θέτει το Ταμείο Ανάκαμψης.
Έργο που αλλάζει τον χάρτη της πόλης
Το έργο αφορά την κατασκευή σιδηροδρομικής σήραγγας μήκους 327 μέτρων, η οποία κατασκευάζεται με τη μέθοδο της εκσκαφής και επανεπίχωσης (Cut & Cover).
Η κατασκευή προβλέπει ανοικτή εκσκαφή μέχρι τη στάθμη θεμελίωσης, δημιουργία κλειστού ορθογωνικού φορέα μέσα στον οποίο θα διέρχεται η σιδηροδρομική γραμμή, καθώς και την κατασκευή τοίχων αντιστήριξης στις εισόδους και εξόδους της σήραγγας, ώστε να διαμορφωθούν οι απαραίτητες επιχώσεις για τα μελλοντικά έργα οδοποιίας και ανάπλασης. Στην κορυφή του έργου προβλέπεται επίσης η τοποθέτηση κιγκλιδωμάτων προστασίας πεζών.
Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αστικής ανάπλασης στην Κοζάνη, καθώς με την ολοκλήρωσή της θα καλυφθεί το σημερινό όρυγμα της σιδηροδρομικής γραμμής, απελευθερώνοντας περίπου 14 στρέμματα μέσα στον αστικό ιστό. Στη νέα επιφάνεια που θα δημιουργηθεί προβλέπεται η ανάπτυξη χώρων πρασίνου, άθλησης και κοινόχρηστων χώρων, αναβαθμίζοντας ουσιαστικά την περιοχή του Σιδηροδρομικού Σταθμού.
Το έργο έχει συμβατικό προϋπολογισμό 7,1 εκατ. ευρώ μαζί με τον ΦΠΑ.
Τα νέα γεωτεχνικά δεδομένα που άλλαξαν τον σχεδιασμό
Η σημαντικότερη εξέλιξη προέκυψε μετά τις συμπληρωματικές γεωτεχνικές έρευνες που ανέθεσε ο Δήμος Κοζάνης.
Οι έρευνες αποκάλυψαν ότι στο τμήμα του έργου κατά μήκος του πρανούς της οδού Σαραντάρη η αρχική μελέτη δεν είχε λάβει υπόψη το πραγματικό περίγραμμα των θεμελίων των τοίχων αντιστήριξης.
Αυτό σήμαινε ότι για να εφαρμοστεί η αρχική λύση θα απαιτούνταν κατακόρυφες εκσκαφές ύψους που σε ορισμένα σημεία φτάνουν ακόμη και τα 10 μέτρα, γεγονός που θα δημιουργούσε σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια των εργαζομένων αλλά και για τη σταθερότητα του οδοστρώματος της οδού Σαραντάρη.
Παράλληλα, η εναλλακτική λύση της ανοιχτής εκσκαφής κρίθηκε ουσιαστικά ανεφάρμοστη, καθώς θα απαιτούσε εκτεταμένες παρεμβάσεις στον δρόμο, μετακινήσεις δικτύων ύδρευσης, αποχέτευσης και τηλεθέρμανσης, καθώς και μεταφορά στύλων μέσης τάσης του ΔΕΔΔΗΕ, με ιδιαίτερα υψηλό κόστος και σημαντική όχληση για την πόλη.
Η νέα λύση
Η τροποποιημένη γεωτεχνική μελέτη προτείνει την αντικατάσταση των προβλεπόμενων τοίχων βαρύτητας στο πρανές της οδού Σαραντάρη με σύστημα έγχυτων φρεατοπασσάλων διαμέτρου ενός μέτρου, κεφαλόδεσμο από οπλισμένο σκυρόδεμα, εκτοξευόμενο σκυρόδεμα και νέα τοιχεία αντιστήριξης χωρίς την ανάγκη συμβατικών θεμελίων.
Σύμφωνα με τη Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών, η νέα τεχνική λύση εξασφαλίζει μεγαλύτερη ασφάλεια κατά την κατασκευή, περιορίζει σημαντικά τις παρεμβάσεις στην οδό Σαραντάρη και μειώνει τους κινδύνους για τις υφιστάμενες υποδομές.
Παράλληλα, σε τμήμα του έργου όπου οι εκσκαφές είχαν ήδη πραγματοποιηθεί, κρίθηκε ότι η ευστάθεια του πρανούς ήταν οριακά ασφαλής και έτσι εξαιρέθηκαν ορισμένες προβλεπόμενες εργασίες αντιστήριξης.
Αναθεωρημένο χρονοδιάγραμμα
Την ίδια στιγμή, ο Δήμος Κοζάνης βρίσκεται αντιμέτωπος με τα χρονοδιαγράμματα που έχουν τεθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης, μέσω του οποίου χρηματοδοτείται το έργο.
Όπως γνωστοποιήθηκε τα έργα του προγράμματος «Παρεμβάσεις με στόχο τη βελτίωση του Δημοσίου Χώρου» θα έπρεπε να ολοκληρωθούν έως τις 30 Ιουνίου 2026, γεγονός που οδήγησε στην αναθεώρηση του χρονοδιαγράμματος. Για να επιτευχθεί ο νέος στόχος, η ανάδοχος υπέβαλε αναθεωρημένο χρονοδιάγραμμα, το οποίο προβλέπει την ολοκλήρωση των εργασιών περίπου εννέα μήνες νωρίτερα από τη συμβατική προθεσμία η οποία είναι η 25η Μαρτίου 2027.
Το σχέδιο επιτάχυνσης των εργασιών
Το σχέδιο επιτάχυνσης βασίζεται σε τρεις βασικές τεχνικές παρεμβάσεις:
- χρήση επιπλέον μεταλλότυπων και καλουπιών ώστε να εκτελούνται ταυτόχρονες σκυροδετήσεις περισσότερων τμημάτων του έργου,
- χρήση τσιμέντου υψηλότερης αντοχής,
- χρήση ειδικών προσμίκτων που επιταχύνουν τη σκλήρυνση του σκυροδέματος, επιτρέποντας την ταχύτερη αφαίρεση των καλουπιών.
Οι δύο τελευταίες παρεμβάσεις θα εφαρμοστούν μόνο μετά την έγκριση της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών και την επιβεβαίωση ότι πληρούν τον Κανονισμό Τεχνολογίας Σκυροδέματος.
Παράλληλα, οι τεχνικές υπηρεσίες εισηγούνται να μην κατασκευαστεί η προσωρινή παράκαμψη της οδού Ιωνίας κατά την κατεδάφιση της υφιστάμενης γέφυρας. Αντί αυτής προτείνεται η διοχέτευση της κυκλοφορίας μέσω παρακείμενων οδών, ώστε να περιοριστεί ο χρόνος κατασκευής και να ανοίξει ο δρόμος για τη δημιουργία μιας νέας ενιαίας αστικής έκτασης 14 στρεμμάτων στην «καρδιά» της Κοζάνης.
Νέο αστικό τοπόσημο
Με την ολοκλήρωσή του το έργο, επανενώνει δύο τμήματα της Κοζάνης που σήμερα χωρίζονται από τη σιδηροδρομική γραμμή, κάνοντας πιο εύκολη τη πρόσβαση στις δύο πλευρές. Απελευθερώνει 14 στρέμματα νέου δημόσιου χώρου στο κέντρο της πόλης. Δημιουργεί χώρους πρασίνου, αναψυχής και άθλησης, για κοινόχρηστες χρήσεις. Επίσης αναβαθμίζει την περιοχή του Σιδηροδρομικού Σταθμού, βελτιώνει την ασφάλεια και τη λειτουργικότητα του αστικού ιστού, ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί προϋποθέσεις για οικονομική και πολεοδομική αναζωογόνηση της περιοχής. Επί της ουσίας η πόλη της Κοζάνης θα αποκτήσει ένα νέο αστικό τοπόσημο, το οποίο μπορεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για κατοίκους και επισκέπτες.