Στη σύγχρονη εποχή, η αξία του ατόμου ταυτίζεται συχνά με τη λίστα των επιτευγμάτων του. Ζούμε σε μια κουλτούρα που αποθεώνει την αδιάκοπη εργασία και την υπερ-παραγωγικότητα. Όμως, πίσω από τις γεμάτες ατζέντες και την ανάγκη μας να φαινόμαστε πάντα αποδοτικοί, κρύβεται μια σκοτεινή πραγματικότητα: η επαγγελματική εξουθένωση, γνωστή διεθνώς ως burnout.
Τι εννοούμε όμως με αυτόν τον όρο; Το burnout δεν είναι η απλή κούραση μιας δύσκολης μέρας. Είναι μια κατάσταση συναισθηματικής, σωματικής και πνευματικής εξάντλησης που προκαλείται από παρατεταμένο στρες. Συμβαίνει όταν νιώθεις ότι «στερεύεις» από ενέργεια, όταν η δουλειά φαίνεται βουνό και το κυριότερο, όταν ο κυνισμός αντικαθιστά τον ενθουσιασμό που ένιωθες κάποτε για το αντικείμενό σου.
Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται στη στιγμή που η παραγωγικότητα παύει να είναι μέσο και γίνεται αυτοσκοπός. Στην προσπάθειά μας να είμαστε οι «τέλειοι» σε κάθε ρόλο, αγνοούμε τα σήματα κινδύνου του σώματός μας. Παράλληλα, η τεχνολογία μας κατέστησε διαθέσιμους 24 ώρες το 24ωρο, καταργώντας τα όρια μεταξύ προσωπικής και επαγγελματικής ζωής.
Είναι, λοιπόν, κρίσιμο να αναγνωρίσουμε τα σημάδια που «χτυπούν» την καμπάνα του κινδύνου. Η εξουθένωση ξεκινά συχνά ως μια συνεχής κόπωση που δεν υποχωρεί ούτε μετά τον ύπνο, αφήνοντάς μας με την αίσθηση ότι οι εσωτερικές μας μπαταρίες είναι μόνιμα άδειες. Σύντομα, αυτό μεταφράζεται σε μειωμένη απόδοση, όπου ακόμα και τα πιο απλά καθήκοντα φαντάζουν αξεπέραστα. Το σώμα μας αρχίζει να διαμαρτύρεται μέσω σωματικών συμπτωμάτων, όπως επίμονοι πονοκέφαλοι ή αϋπνία, ενώ η τάση για απομόνωση και αποφυγή κοινωνικών υποχρεώσεων επιβεβαιώνει ότι η κόκκινη γραμμή έχει ξεπεραστεί.
Για να αντιμετωπίσουμε αυτή την κατάσταση, πρέπει να αλλάξουμε το αφήγημα. Η πραγματική επιτυχία κρύβεται στην ισορροπία. Είναι απαραίτητο να θέσουμε όρια και να καταλάβουμε ότι η ξεκούραση δεν είναι πολυτέλεια, αλλά προϋπόθεση για τη δημιουργικότητα. Όπως έχει ειπωθεί εύστοχα, «Δεν είμαστε “ανθρώπινα κατορθώματα”, είμαστε ανθρώπινα όντα». Ο άνθρωπος δεν είναι μηχανή. Η αξία μας δεν μετριέται με τα tasks που ολοκληρώσαμε, αλλά με την ποιότητα ζωής που προσφέρουμε στον εαυτό μας. Και το πιο σημαντικό; Δεν χρειάζεται να τα καταφέρουμε όλα μόνοι μας. Η αναζήτηση βοήθειας είναι πράξη αυτοφροντίδας. Οφείλουμε να απευθυνόμαστε στους ειδικούς ψυχικής υγείας, οι οποίοι είναι οι μόνοι κατάλληλοι να μας καθοδηγήσουν με ασφάλεια έξω από το λαβύρινθο της εξουθένωσης.
Να μην ξεχνάμε, τέλος, ότι το σώμα μας αποτελεί το σπίτι μας. Ένα σπίτι, όμως, το οποίο δεν είναι όμοιο με τα συμβατικά, τα οποία επιδέχονται ανακαίνιση, ενώ το σώμα μας, σε πολλές περιπτώσεις όχι, όταν φθείρεται. Το ίδιο, ίσως, να συμβαίνει και με την ψυχή μας. Ας δώσουμε, λοιπόν, όλοι μας την πραγματική αξία στον εαυτό μας και ας αλλάξουμε τον τρόπο σκέψης μας. Εξάλλου, η δουλειά δεν τελειώνει ποτέ…