ΚοζάνηΤοπικά Νέα

Το έθιμο των Λαζαρίνων στον Κρόκο Κοζάνης

Της Ιωάννας Κύρου (Joanna Keros)

Κάθε Άνοιξη σαν τις παπαρούνιτσες οι μικρές Λαζαρίνες του Κρόκου με τα κόκκινα μαντήλια τους ξεπροβάλουν γελαστές και όμορφες από τα σοκάκια του Κρόκου. Ονομάζονται Λαζαρίνες γιατί λένε τα ανοιξιάτικα κάλαντα το Σάββατο του Λαζάρου.

Το έθιμο ξεκινά από την Κυριακή της Σταυροπροσκύνησης και είναι μόνο γυναικείο. Ένα έθιμο που το βρήκαν τα κορίτσια από τις προγιαγιάδες τους και εκείνες με την σειρά τους από τις δικές τους προγιαγιάδες. Και αν ψάξουμε πολύ πιο πίσω και πάμε στην αρχαιότητα θα βρούμε τα «Παρθένια» που ήταν χορικά τραγούδια που χορεύονταν μόνο από ανύπαντρες κοπέλες και γινόταν προς τιμή του Απόλλωνα και της Αρτέμης.

Την πρώτη Κυριακή «λογαριάζονται» μετρούν δηλαδή πόσες είναι, χωρίζουν τα «μπλίκια» τις ομάδες δηλαδή και ορίζουν σε ποιες γειτονιές του Κρόκου θα πάνε. 

Την δεύτερη Κυριακή, «την Κυριακή της αυγόπετσας» συναντιούνται ορφοστολισμένες με τα παραδοσιακά τους ρούχα και τα κόκκινα μαντίλια τους και δίνουν τον όρκο τους, ορκίζονται να μην μαλώσουν. Στο κέντρο του προαυλίου της εκκλησίας βάζουν μια πυροστιά, έναν σιδερένιο τρίποδα δηλαδή και επάνω του τοποθετούν τσουκνίδια, ένα προσφόλι, ένα παλιό αυγό δηλαδή και γκαγκαράτζις, κοπριά από κατσίκα. Με την σειρά πηδούν πάνω από αυτά τα συμβολικά αντικείμενα και λένε «ας περάσω κι ας κακιώσω» παράφραση του «περνάω και ορκίζομαι να μην κακιώσω, να μην κρατήσω κακία». Η τελευταία σπάει το αυγό με το πόδι της και όλες μαζί φωνάζουν:

«Όποια κακιώσει να μαζωχτεί σαν τ΄ αυγό,να πρασινίσει σαν τσουκνίδα και να στεγνώσει σαν την γκαγκαράτζα.»

Μετά αγαπημένες μεταφέρουν τραγουδώντας τα συμβολικά αντικείμενα στην θέση «Άργανο» όπου βρίσκεται ο ναός των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης και εκεί τα θάβουν για να ξορκίσουν το κακό. Αφού τελειώσουν χορεύουν και τραγουδούν.

Η τρίτη Κυριακή ονομάζεται η Κυριακή με το μπλιάγκουρι. Το μπλιαγκούρι είναι το πλιγούρι που μαγείρευαν παλιά και έτρωγαν όλες μαζί. Τώρα συναντιούνται και τραγουδούν μαθαίνοντας τα τραγούδια και τους χορούς στις μικρότερες.

Την Παρασκευή που ακολουθεί, παραμονή του Λαζάρου, οι κοπέλες συναντιούνται στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου και ξεκινούν για την εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, στην περιοχή «Λάκκος». Βάζουν στην μέση τις μικρότερες και τραγουδούν στο δρόμο. Μόλις φτάνουν στην είσοδο της εκκλησίας λένε το τραγούδι για την Παναγία. Η σκάλα γεμίζει με κόκκινα μαντήλια και οι φωνές των κοριτσιών δυναμώνουν: «καλημέρα σου Παναγιά, καλώς τις Λαζαρίνες». Στη συνέχεια χορεύουν στο προαύλιο τ «Δω στης Παναγιάς τα δέντρα, Λαζαρίνες που χορεύουν …».

*Φεύγουν από εκεί πάνε στο σπίτι του παπά όπου και λένε ένα τραγούδι με παινέματα για αυτόν και την παπαδιά.

«Εδώ στ΄αφέντη τις αυλές και στης κυράς τις πόρτες τρία δεντρίτσια φύτρωναν …..» Τα τραγούδια τους είναι άλλωστε κάλαντα κοριτσιών , όλα έχουν παινέματα και ευχές.

Ξημερώνοντας το Σάββατο του Λαζάρου, το χωριό γεμίζει βυσσινιές και πράσινες φούστες, άσπρες ποδιές και κόκκινα μαντήλια. Τραγούδια ακουγόντουσαν σε κάθε γειτονιά από τα κορίτσια που μοιάζουν με τα χελιδονάκια.

Ανάλογα με την επιθυμία της νοικοκυράς έλεγαν και το αντίστοιχο τραγούδι. Στο σπίτι που είχανε γιό έλεγαν:

***«Η μάνα που χει έναν υγιό,***

***υγιό και κανακάρη***

***τουν εντυνι τουν στόλιζι***

***κι στου σκουλιό τουν στέλνει…»,***

***στο σπίτι που είχαν μωρό έλεγαν :***

***«Ένα σπυρί, σπυρόπουλο, σπυρί μαργαριτάρι»***

***όπου είχαν μικρή κόρη έλεγαν:***

***«Μωρή μικρή μου τσαπουρνιά,***

***τι στέκεις στολισμένη***

***η μάνα μου με στόλισε***

***κι στέκου στουλισμένη»***

***στο σπίτι που είχαν κόρη σε ηλικία γάμου έλεγαν:***

***«Εδώ έχουμε κόρη για παντρειά,***

***κόρη για αρραβώνα,***

***την τάζουν και την προξενούν***

*** στο Ρήγα γιο την δίνουν…»***

***κ.τ.λ***

Οι νοικοκυρές δίνουν τις ευχές τους και άβαφα αυγά μαζί και με ένα φιλοδώρημα ή κέρασμα. Τα κορίτσια μετά πηγαίνουν σε άλλο σπίτι και όταν τελειώσουν μαζεύονται στο κονάκι τους να μοιράσουν τα αυγά και τα φιλοδωρήματα. Μετά τρώνε όλες μαζί, χορεύουν τραγουδούν και κουβεντιάζουν. Κουρασμένες στο τέλος χαιρετιούνται και εύχονται να ξαναβρεθούν γερές του χρόνου και να συνεχίσουν το όμορφο αυτό παραδοσιακό έθιμο.

Αφήστε ένα σχόλιο

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα συμφωνείτε με την διαχείριση των προσωπικών σας δεδομένων από το kouzounews.gr

Το kouzounews.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία χρήσης σας. Υποθέτουμε ότι συμφωνείτε με αυτό. Φυσικά αν θέλετε μπορείτε να αρνηθείτε. Αποδοχή Περισσότερα