Σημαντικό ρόλο στο φιλόδοξο σχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την ανάπτυξη ενός εθνικού δικτύου μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης απορριμμάτων (ΑΕΠΥ) μέχρι το 2030 καλείται να αναλάβει η Κοζάνη. Η πόλη, που ήδη διαθέτει εμπειρία στη διαχείριση αποβλήτων και ενεργειακές υποδομές, προορίζεται να φιλοξενήσει μία από τις μεγαλύτερες μονάδες του σχεδίου, με δυναμικότητα 288.000 τόνων απορριμμάτων ετησίως.
Η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ), που έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, καθιστά σαφές ότι η επιλογή της Κοζάνης είναι κομβική για την επίτευξη των εθνικών στόχων, καθώς πρόκειται για μία από τις πιο κρίσιμες μονάδες του νέου δικτύου. Η ενεργειακή αξιοποίηση των απορριμμάτων της Δυτικής Μακεδονίας και ευρύτερων περιοχών θα συμβάλει καθοριστικά στη μετάβαση της χώρας προς μια κυκλική και πιο πράσινη οικονομία.
Ένας φιλόδοξος εθνικός στόχος
Η Ελλάδα εξακολουθεί να απέχει από τους ευρωπαϊκούς στόχους για μείωση της ταφής αποβλήτων. Σύμφωνα με το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΕΣΔΑ), η ταφή πρέπει να μειωθεί κάτω από το 10% έως το 2030. Για να συμβεί αυτό, η δημιουργία μονάδων θερμικής επεξεργασίας απορριμμάτων είναι αναγκαία.
Η μονάδα στην Κοζάνη είναι η δεύτερη μεγαλύτερη από τις έξι που προβλέπονται πανελλαδικά και θα λειτουργήσει ως πυλώνας για την ενεργειακή αξιοποίηση του υπολειμματικού κλάσματος απορριμμάτων, συμπληρώνοντας τις δράσεις ανακύκλωσης και προδιαλογής.
Πού θα δημιουργηθούν οι υπόλοιπες μονάδες;
Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία μονάδων σε τέσσερις διαχειριστικές ενότητες:
- Δ.Ε.1 (Βόρεια Ελλάδα):
- Ροδόπη ή Ξάνθη (62.000 τόνοι/έτος)
- Κοζάνη (288.000 τόνοι/έτος)
- Δ.Ε.2 (Δυτική Ελλάδα και Πελοπόννησος):
- Αρκαδία, Αχαΐα ή Ηλεία (154.000 τόνοι/έτος)
- Δ.Ε.3 (Αττική, Στερεά Ελλάδα, Αιγαίο):
- Βοιωτία (141.000–221.000 τόνοι/έτος)
- Αττική (321.000–401.000 τόνοι/έτος)
- Δ.Ε.4 (Κρήτη και Νότιο Αιγαίο):
- Ηράκλειο (140.000 τόνοι/έτος)
Συνολικά, το δίκτυο θα επεξεργάζεται 1.184.000 τόνους απορριμμάτων τον χρόνο.
Παραγωγή ενέργειας: Η Κοζάνη πρωτοστατεί
Η μονάδα της Κοζάνης θα είναι από τις σημαντικότερες ενεργειακά, με εκτιμώμενη παραγωγή 254 GWh ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως. Η ενέργεια αυτή προέρχεται από το βιοαποδομήσιμο κλάσμα των απορριμμάτων και θα καταγράφεται ως Ανανεώσιμη Πηγή Ενέργειας (ΑΠΕ).
Η συμβολή των μονάδων συνολικά:
- Κοζάνη: 254 GWh
- Αττική: 306 GWh
- Βοιωτία: 154 GWh
- Πελοπόννησος: 138 GWh
- Κρήτη: 127 GWh
- Ροδόπη/Ξάνθη: 54 GWh
Οι μονάδες θα ενισχύσουν τη σταθερότητα του ενεργειακού συστήματος, ιδιαίτερα σε περιόδους χαμηλής παραγωγής από άλλες ΑΠΕ.
Τεχνολογία αιχμής
Η τεχνολογία που προτείνεται για όλες τις μονάδες, συμπεριλαμβανομένης της Κοζάνης, είναι η καύση με κινούμενη εσχάρα (moving grate incineration). Είναι η πιο διαδεδομένη τεχνολογία διεθνώς, με υψηλές θερμοκρασίες (άνω των 850°C), χαμηλές εκπομπές και δυνατότητα αξιοποίησης των παραγόμενων τεφρών.
Κάθε μονάδα θα καταλαμβάνει 40–50 στρέμματα, γεγονός που επιτρέπει την τοποθέτησή της κοντά σε υπάρχουσες υποδομές, όπως βιομηχανικές περιοχές ή ενεργειακά κέντρα – ένα ακόμη πλεονέκτημα για την περιοχή της Κοζάνης.
Η πρόκληση της κοινωνικής αποδοχής
Η ΣΜΠΕ υπογραμμίζει ότι η τεχνική πληρότητα από μόνη της δεν αρκεί. Η κοινωνική αποδοχή αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την επιτυχία του έργου. Ειδικά στην Κοζάνη, μια περιοχή που ήδη μεταβαίνει ενεργειακά, η ενεργή συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών είναι απαραίτητη για την επιτυχία της νέας στρατηγικής.
Προβλέπονται:
- Ειδικά προγράμματα δημόσιας διαβούλευσης ανά Περιφέρεια
- Συστηματική ενημέρωση και διαφάνεια
- Διάλογος με πολίτες, φορείς και την Τοπική Αυτοδιοίκηση
Η ενσωμάτωση των απόψεων των πολιτών και η δημιουργία σχέσης εμπιστοσύνης είναι θεμέλιο για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του σχεδίου.